Jakie zwierzęta egzotyczne przyjmują schroniska? | Katalog Schronisk dla Zwierząt w Polsce

Zwierzęta egzotyczne, takie jak gady, ptaki czy ssaki spoza typowej fauny domowej, zyskują coraz większą popularność w Polsce jako pupile. Jednak ich hodowla wymaga specjalistycznej wiedzy, odpowiednich warunków i często zezwoleń. Gdy właściciele nie są w stanie dłużej się nimi opiekować – z powodu kosztów, braku czasu czy problemów zdrowotnych – wielu szuka schronisk lub fundacji, które mogłyby przyjąć takie zwierzęta. Tradycyjne schroniska dla zwierząt w Polsce skupiają się głównie na psach i kotach, ale niektóre placówki samorządowe oraz specjalistyczne fundacje oferują opiekę nad egzotykami. W tym artykule przyjrzymy się, jakie zwierzęta egzotyczne przyjmują schroniska i organizacje w Polsce, jakie są procedury oraz wskazówki, jak bezpiecznie oddać pupila. Pamiętaj, że porzucenie zwierzęcia jest karalne zgodnie z Ustawą o ochronie zwierząt z 1997 roku – grozi za to grzywna do 30 000 zł lub nawet 3 lata pozbawienia wolności.

Czy tradycyjne schroniska przyjmują zwierzęta egzotyczne?

Większość schronisk samorządowych, takich jak te w Warszawie (Na Paluchu), Krakowie czy Wrocławiu, jest dedykowana bezdomnym psom i kotom. Zwierzęta egzotyczne rzadko trafiają do takich placówek, ponieważ wymagają specjalistycznych terrariów, akwariów czy wolier, których standardowe schroniska nie mają. Zgodnie z danymi Głównego Inspektoratu Weterynarii, w 2023 roku zarejestrowano ponad 200 schronisk w Polsce, ale tylko nieliczne są wyposażone w sekcje dla egzotyków. Wyjątkiem są schroniska z dedykowanymi azylami lub egzotariami, które pełnią rolę tymczasowych ośrodków przetrzymywania.

Na przykład, Schronisko dla Bezdomnych Zwierząt w Lublinie posiada unikalne egzotarium – jedno z nielicznych w Polsce. Placówka ta przyjmuje ptaki, gady i inne zwierzęta egzotyczne porzucone przez właścicieli, pochodzące z przemytu lub odłowione po ucieczce. Zwierzęta te są przetrzymywane do czasu adopcji lub przekazania do specjalistycznych ośrodków. Podobnie Schronisko w Bytomiu od 2022 roku prowadzi azyl dla egzotyków, w tym ptaków, gadów i płazów, wyposażony w terraria i woliery. Te placówki współpracują z weterynarzami specjalizującymi się w egzotykach, zapewniając opiekę medyczną i kwarantannę.

Inne schroniska, jak w Olsztynie czy Bydgoszczy, mogą przyjąć egzotyczne zwierzęta w wyjątkowych przypadkach, np. po interwencji policji lub Straży Leśnej, ale nie gwarantują stałej opieki – często przekazują je dalej do fundacji. W 2025 roku problem przepełnienia schronisk nasila się, dlatego zawsze dzwoń przed wizytą, by sprawdzić dostępność.

Jakie zwierzęta egzotyczne są przyjmowane?

Schroniska i fundacje skupiają się na gatunkach, które da się utrzymać w kontrolowanych warunkach. Najczęściej przyjmowane egzotyczne zwierzęta to:

Gady: Węże (np. pytony królewskie, boa dusiciele), jaszczurki (agamy, legwany), żółwie lądowe i wodne, gekony. Fundacje jak Epicrates uratowały już ponad 1000 takich zwierząt, w tym gatunki nielegalne w Polsce, jak żmije rogata czy pytony tygrysie. Help4Herps specjalizuje się w gadach i płazach egzotycznych, oferując interwencje i odłowy w Pomorskiem.
Ptaki: Papugi, kanarki, egzotyczne wróble czy gołębie. Przyjmowane w azylach jak w Bytomiu lub Lublinie, zwłaszcza po przemycie.
Płazy i bezkręgowce: Żaby, salamandry, ptaszniki, skorpiony. Te gatunki trafiają do specjalistycznych ośrodków, np. Exo-Vet w Warszawie, który ma status ośrodka GDOŚ (Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska) i przyjmuje gady, ptaki oraz ssaki egzotyczne.
Ssaki egzotyczne: Frettki, szynszyle, świnki morskie (choć te ostatnie są pół-egzotyczne), a rzadziej małpy czy jeże afrykańskie. DIOZ (Dolnośląski Inspektorat Ochrony Zwierząt) ratuje egzotyczne ssaki podczas interwencji.

Nie wszystkie schroniska przyjmują ssaki drapieżne czy owady jadowite – te często trafiają do ogrodów zoologicznych lub ośrodków rehabilitacji dzikich zwierząt, jak te pod patronatem WWF Polska. Lista ośrodków GDOŚ obejmuje ponad 50 placówek w Polsce, w tym Ekostraż we Wrocławiu, która zajmuje się gadami i ptakami.

Procedura oddania zwierzęcia egzotycznego

Oddanie egzotyka do schroniska lub fundacji wymaga formalności, by zapewnić dobrostan zwierzęcia:

Kontakt wstępny: Zadzwoń lub napisz do placówki (np. Lublin: tel. 81 739 12 00). Opisz gatunek, stan zdrowia, dokumenty (np. zezwolenie CITES dla chronionych gatunków) i powód oddania.
Wizyta i dokumenty: Przyjedź z terrarium/akwarium, karmą i historią medyczną. Podpisz zrzeczenie praw. W Bytomiu czy Lublinie wymagana jest kwarantanna (do 14 dni).
Koszty: Zwykle bezpłatne, ale fundacje jak Epicrates mogą prosić o dobrowolną darowiznę (50-200 zł) na transport lub opiekę. Jeśli zwierzę jest chore, ponosisz koszty leczenia.
Alternatywy: Jeśli schronisko odmówi (brak miejsc), skontaktuj się z GDOŚ lub Strażą Pożarną (tel. 998) na odłów. Fundacje jak Viva! czy Pokochaj Gada oferują domy tymczasowe.

Proces trwa od kilku godzin do tygodni. W 2025 roku rośnie liczba interwencji – fundacje jak Help4Herps odnotowują dziesiątki zgłoszeń rocznie.

Korzyści i wyzwania adopcji egzotyków

Adoptując egzotyka ze schroniska, dajesz mu drugą szansę i unikasz wspierania nielegalnego handlu. Organizacje jak Epicrates oferują edukację – warsztaty o terrarystyce. Jednak wyzwania to wysokie koszty (terrarium: 500-2000 zł, karma: 100-300 zł/mies.) i specjalistyczna opieka. Mity, jak „egzotyki są łatwe w hodowli”, odstraszają – w rzeczywistości 70% porzuceń wynika z braku wiedzy.

Wskazówki dla właścicieli

Zapobiegaj: Przed zakupem sprawdź wymagania (np. na stronach CITES).
Szukaj lokalnie: Użyj Zwierzomapy do znalezienia fundacji.
Wolontariat: Pomóż w opiece, by lepiej zrozumieć potrzeby egzotyków.
Nie porzucaj: Zawsze zgłoś do Straży Miejskiej (tel. 986).

Podsumowanie

W Polsce schroniska przyjmują głównie gady (węże, jaszczurki), ptaki i płazy egzotyczne, ale tylko w specjalistycznych placówkach jak Lublin czy Bytom. Fundacje jak Epicrates czy Help4Herps ratują setki zwierząt rocznie, oferując kompleksową pomoc. Jeśli masz egzotyka do oddania, skontaktuj się z nimi – to etyczny krok, który uratuje życie. Pamiętaj: odpowiedzialna hodowla zaczyna się od świadomego wyboru.